Om 08:15 uur opent de Enola Gay zijn bomluiken boven Hiroshima. Drieënveertig seconden later houdt de stad op te bestaan zoals ze was.
Hiroshima ontwaakt onder een strakblauwe hemel. Het is veertien minuten over acht in de ochtend van 6 augustus 1945, en driehonderdvijftigduizend mensen beginnen aan hun dag. Kinderen lopen naar school. Arbeiders fietsen naar de wapenfabrieken. Huisvrouwen hangen de was buiten te drogen in de augustuszon. De luchtalarmen van een halfuur geleden zijn alweer verstomd — slechts een enkel verkenningsvliegtuig, dachten de waarnemers. Niets om je zorgen over te maken. Tienduizend meter boven de stad nadert een zilveren bommenwerper zijn doelwit. In het bommenruim een enkele cilinder. De bemanning noemt hem Little Boy.
De weg naar deze ochtend
De route naar Hiroshima begint drie jaar eerder, in een geheim laboratorium in de woestijn van New Mexico. Het Manhattan Project brengt de briljantste geesten van het Westen samen met één doel: een bom bouwen die de kracht van de zon naar de aarde brengt. J. Robert Oppenheimer leidt het wetenschappelijke team. Luitenant-generaal Leslie Groves houdt de militaire touwtjes in handen.
Op 16 juli 1945, drie weken voor deze ochtend, vindt in diezelfde woestijn de Trinity-test plaats. De eerste nucleaire explosie in de geschiedenis verlicht de nachtelijke hemel. Oppenheimer citeert later de Bhagavad Gita: Ik ben de dood geworden, de vernietiger van werelden. President Harry Truman ontvangt het nieuws op weg naar de Potsdam-conferentie. Hij heeft nu een wapen dat de oorlog kan beëindigen. De vraag is niet langer óf Amerika de bom zal gebruiken. De vraag is waar.
Kolonel Paul Tibbets, dertig jaar oud, krijgt de opdracht. Hij noemt zijn B-29 bommenwerper naar zijn moeder: Enola Gay. In de vroege ochtend van 6 augustus, om kwart voor drie lokale tijd, stijgt het vliegtuig op vanaf het eiland Tinian in de Stille Oceaan. Pas om halfacht, na uren vliegen, richt Tibbets zich tot zijn bemanning. Mannen, we dragen 's werelds eerste atoombom. Sommige bemanningsleden bidden. Anderen zwijgen.
Zestig seconden
Om twaalf minuten over acht neemt majoor Thomas Ferebee, de bommenrichter, de controle over. Door zijn vizier zoekt hij naar het richtpunt: de T-vormige Aioi-brug in het hart van de stad. Beneden gaat het leven door. Kinderen zitten in hun klaslokalen. Artsen maken hun ronde in ziekenhuizen. Soldaten marcheren over de brug die nu in het vizier van Ferebee verschijnt.
Om veertien minuten en zeventien seconden over acht komt de brug scherp in beeld. Ferebee activeert de timer. Zestig seconden. Het beslissende kwartier is begonnen.
In de stad beneden loopt dominee Kiyoshi Tanimoto door de straten. Hij helpt een vriend met het verplaatsen van meubels, uit voorzorg tegen mogelijke bombardementen. Het is een prachtige ochtend. De zon schijnt.
Om vijftien minuten en vijftien seconden over acht roept Ferebee twee woorden: Bomb away. Little Boy valt drieënveertig seconden lang. Geen geluid. Geen waarschuwing. Alleen een cilinder die door de ochtendlucht naar beneden tuimelt.
De wereld houdt op te bestaan
Om zestien minuten en twee seconden over acht, op een hoogte van vijfhonderdtachtig meter, detoneert Little Boy. In een fractie van een seconde ontstaat een vuurbal met een temperatuur van miljoenen graden Celsius. Op de grond stijgt de temperatuur naar bijna vierduizend graden — heter dan het oppervlak van de zon. De lichtflits brandt schaduwen in steen. Mensen verdampen. Hun silhouetten blijven achter op muren en stoepen.
Dominee Tanimoto overleeft. Hij staat twee kilometer van het centrum. Later verklaart hij dat hij geen geluid hoorde. Bijna niemand in Hiroshima herinnert zich het geluid van de bom. Wat overblijft is stilte, gevolgd door chaos. Meer dan tweederde van de gebouwen is volledig verwoest. Tegen het einde van de dag zijn naar schatting tachtigduizend mensen dood. Stralingsziekte zal het dodental doen oplopen tot honderdveertigduizend aan het einde van 1945.
Japan capituleert niet. Op 9 augustus 1945 valt Fat Man op Nagasaki. Zeventigduizend doden. Op 15 augustus kondigt keizer Hirohito de overgave aan. De Tweede Wereldoorlog is voorbij.
Waarom dit kwartier beslissend was
In de vijftien minuten tussen de bommenrun en de detonatie verandert de wereld onherroepelijk. Niet alleen voor Hiroshima, niet alleen voor Japan, maar voor de mensheid. Het atoomtijdperk begint — een tijdperk van wapenwedlopen, nucleaire afschrikking en de Koude Oorlog. Voor het eerst beschikt de mens over de macht om zichzelf volledig uit te roeien.
Had Tibbets kunnen weigeren? Had Ferebee kunnen missen? Waarschijnlijk niet — de machine was in beweging gezet, de beslissingen waren genomen. Maar in dat kwartier boven Hiroshima kristalliseert alles. De wetenschap, de politiek, de oorlog, de angst. En een stad die om veertien minuten over acht nog gewoon een stad was, en om kwart over acht niet meer.