Om 19:28 wereldtijd lanceert de Sovjet-Unie Spoetnik 1, en Amerika ontwaakt in een nieuwe wereld
Bajkonoer Kosmodroom, Kazachse steppe. De zon is al onder in dit verlaten stuk woestijn. Ver van de bewoonde wereld, omringd door niets dan zand en struikgewas, staat een raket te dampen in de nachtlucht. Vloeibare zuurstof ontsnapt als witte nevelslierten langs de romp. In de commandopost, een kilometer verderop, staart een vijftigjarige man met een kaal hoofd en doordringende ogen naar de monitors. Zijn naam kent bijna niemand. Voor de buitenwereld bestaat hij niet. Hij wordt alleen aangeduid als de Hoofdontwerper. Vannacht zal zijn levenswerk de hemel in vliegen. Of in vlammen opgaan.
De man die niet bestaat
De man achter de knoppen heet Sergei Pavlovitsj Korolev. Hij is het best bewaarde geheim van de Sovjet-Unie. Twintig jaar eerder zat hij in een strafkamp in Siberië, veroordeeld tijdens Stalins Grote Zuivering. Hij hield er een beschadigde kaak aan over. Maar hij overleefde. En nu, in 1957, is hij de machtigste raketingenieur ter wereld, bezeten door één idee: de ruimte.
Dat interesseert de Sovjet-leiders niet. Zij willen raketten die Amerika kunnen bereiken. Dus bouwt Korolev de R-7, een intercontinentale ballistische raket die een kernkop over tienduizend kilometer kan dragen. In augustus 1957 test hij haar succesvol. En dan ziet hij zijn kans. Dezelfde raket die steden kan vernietigen, kan ook iets de ruimte in schieten. Iets kleins. Iets met een zender. Het oorspronkelijke plan was een grote, complexe satelliet met allerlei instrumenten. Maar die is niet op tijd klaar. Dus besluit Korolev tot iets radicalers: een simpele metalen bol. Achtenvijftig centimeter doorsnee. Vier antennes. Een zender die alleen piept. Het enige dat telt is: eerst zijn.
Het beslissende kwartier
In de commandobunker heerst gespannen stilte op de avond van 4 oktober 1957. Korolev staat kaarsrecht, zijn handen achter zijn rug gevouwen. Naar dit moment heeft ook zijn oude kameraad Mikhail Tikhonravov toegewerkt, de man die al in de jaren dertig over kunstmanen schreef toen iedereen hem voor gek verklaarde. De aftelprocedure begint. Als dit faalt, kan het hele programma worden geschrapt.
Om 19:28:34 wereldtijd ontvlammen de motoren. Een oorverdovend gebulder scheurt door de Kazachse nacht. De grond trilt tot in de bunker. Langzaam, bijna aarzelend, verheft de raket zich van het lanceerplatform. Oranje vlammen verlichten de steppe als een tweede zonsopgang. Korolev staart naar de monitors. De raket klimt. Tien seconden. Twintig seconden. Ze helt niet over. Ze explodeert niet. Na twee minuten vallen de vier boosterraketten weg. De centrale trap brandt door. En dan, na vijf minuten vliegen, op een hoogte van tweehonderd kilometer, schakelt de motor uit. De metalen bol wordt vrijgelaten. Spoetnik glijdt de baan om de aarde in. En begint te piepen.
De wereld luistert
Binnen een uur vangen luisterposten over de hele wereld het signaal op. Eerst in Alaska. Dan in Californië. In Engeland. In Australië. Mensen draaien aan hun radio's en horen het: het geluid van iets dat boven de atmosfeer cirkelt. In Moskou is de reactie opvallend kalm, Nikita Chroesjtsjov begrijpt nog niet wat hij heeft losgelaten. Pas wanneer de volgende ochtend de Amerikaanse kranten vol staan, beseft het Kremlin: dit is groter dan een raket. Dit is een overwinning in de hoofden van de mensen.
In de Verenigde Staten slaat de schok in als een bom. Amerikanen hebben altijd geloofd dat zij technologisch superieur zijn. En nu cirkelt er een Russische bal boven hun hoofden. Een NBC-radiopresentator zegt die nacht: "Luister nu naar het geluid dat voor altijd het oude van het nieuwe scheidt." Senatoren eisen uitleg. Kranten schrijven over een technologisch Pearl Harbor. President Eisenhower probeert de rust te bewaren, maar niemand luistert. Als de Russen een satelliet kunnen lanceren, kunnen ze ook een kernkop op New York laten vallen.
Een nieuwe wereld
De gevolgen komen snel. Amerika richt in 1958 NASA op. Miljoenen dollars vloeien naar wetenschap en onderwijs. Eén maand na Spoetnik lanceren de Sovjets Spoetnik 2, met aan boord de hond Laika, het eerste levende wezen in een baan om de aarde. Korolev droomt nu openlijk. Na de lancering schrijft hij: "Vandaag zijn de dromen van de beste zonen van de mensheid uitgekomen. De aanval op de ruimte is begonnen."
Spoetnik zelf leeft niet lang. Na tweeëntwintig dagen zwijgt de zender. Op 4 januari 1958 verbrandt de metalen bol in de atmosfeer. Sergei Korolev zou nooit de erkenning krijgen die hij verdient. Hij sterft in 1966, nog altijd anoniem voor het publiek. Maar wat hij die nacht in de Kazachse steppe deed, echoot voort. Elke satelliet die nu boven ons hoofd zweeft, elk GPS-signaal, elk weerbericht uit de ruimte: het begon op 4 oktober 1957, met één metalen bol en vijftien minuten die de mensheid voorgoed van de aarde losmaakten.