In een studentenkamer op Harvard drukt een negentienjarige op de knop die thefacebook.com live zet, en legt daarmee de fundering voor een platform dat drie miljard mensen zal verbinden, en verdelen.
Cambridge, Massachusetts. Buiten jaagt de wind sneeuwvlokken tegen de rode bakstenen muren van Kirkland House. In de gangen van de studentenflat klinkt het gedempte geluid van muziek, van stemmen, van toetsenborden. Het is een doordeweekse avond in het voorjaarssemester, ergens rond tien uur. In een van de kamers brandt licht. Mark Zuckerberg, tweedejaars informatica, staart naar zijn scherm. Een eenvoudige website. Blauwe balk bovenaan. Witte achtergrond. Een registratieformulier. De domeinnaam: thefacebook.com. Hij leunt achterover, haalt diep adem, en klikt.
De vraag naar verbinding
Om te begrijpen wat er die avond van 4 februari 2004 gebeurt, moeten we terug naar een traditie die ouder is dan het internet zelf. Aan Amerikaanse universiteiten bestaan al decennia zogenaamde face books, papieren gidsen met foto's en namen van studenten, bedoeld om elkaar te leren kennen. Harvard heeft in 2004 nog geen digitale versie. De universiteit werkt eraan, maar het proces verloopt traag, bureaucratisch. In januari schrijft The Harvard Crimson, de studentenkrant, een redactioneel artikel: de technologie voor een gecentraliseerde website is gemakkelijk beschikbaar, de voordelen zijn talrijk.
Zuckerberg leest dat artikel. "Ik denk dat het nogal belachelijk is dat de universiteit er jaren over doet," zegt hij later tegen diezelfde krant. "Ik kan het beter dan zij. En ik kan het in een week." Het is de arrogantie van de jeugd. Het is ook de waarheid.
Hij werkt niet alleen. Eduardo Saverin, eenentwintig jaar en afkomstig uit Brazilië, zorgt voor de vroege financiering. Dustin Moskovitz, kamergenoot en negentien jaar oud, helpt met programmeren. Chris Hughes denkt na over de gebruikerservaring. Andrew McCollum ontwerpt het prototype. Samen bouwen ze iets dat fundamenteel verschilt van eerdere pogingen: een platform waar studenten zichzelf presenteren met hun échte naam, hun échte foto, hun échte interesses.
Het kwartier waarin alles begint
De eerste minuten na de lancering zijn stil. Zuckerberg klikt op vernieuwen. Nog geen registraties. Hij klikt opnieuw. Niets. Dan verschijnt de eerste gebruiker. Een naam, een foto, een profiel. Het werkt.
Binnen minuten volgen er meer. Vijf. Tien. Twintig. Zuckerberg en zijn vrienden zitten rond de computer, refreshen de pagina, keer op keer. Het nieuws verspreidt zich via mailinglijsten, via gesprekken in gangen en gemeenschappelijke ruimtes. Studenten zijn nieuwsgierig. Ze klikken. Ze registreren zich.
Het registratieproces is eenvoudig: naam, e-mailadres, wachtwoord. Daarna een profiel aanmaken, foto uploaden, interesses invullen, en relatiestatus aangeven. Dat laatste detail blijkt een schot in de roos. Studenten willen weten wie single is. Wie een relatie heeft. Met wie. De nacht vordert en de teller blijft oplopen. "Aan het eind van de nacht zaten we actief het registratieproces te bekijken," herinnert Moskovitz zich later.
Wat Zuckerberg opvalt: mensen vullen niet alleen hun eigen profiel in. Ze zoeken anderen op. Ze bekijken profielen van klasgenoten, van mensen die ze kennen van colleges, van feestjes, van de bibliotheek. De waarde zit niet in het profiel zelf. De waarde zit in de connectie. In het netwerk.
Van slaapzaal naar imperium
De volgende ochtend wordt Cambridge wakker met een nieuw fenomeen. In de eetzalen van Harvard praten studenten over TheFacebook. Binnen vierentwintig uur hebben tussen de twaalfhonderd en vijftienhonderd studenten zich geregistreerd. Binnen een maand heeft meer dan de helft van alle undergraduate studenten een profiel.
In maart breidt TheFacebook uit naar Stanford, Columbia en Yale. Elke uitbreiding leidt tot dezelfde virale groei. In juni verhuist het team naar Palo Alto. Peter Thiel, medeoprichter van PayPal, investeert vijfhonderdduizend dollar. Sean Parker, medeoprichter van Napster, wordt president. Het studentenproject wordt een startup. De startup wordt een imperium.
Was Facebook uniek? Niet helemaal. Friendster en MySpace bestaan al. Maar Facebook doet iets wat de anderen niet doen: het eist echte identiteit. Geen pseudoniemen, geen avatars. Je naam, je foto, je universiteit. Dat creëert vertrouwen. Het creëert ook sociale druk. De exclusiviteit van het Harvard-e-mailadres maakt het platform selectief, begeerlijk.
De schaduw van de verbinding
Twintig jaar na die avond in Kirkland House gebruiken bijna drie miljard mensen het platform dat inmiddels Meta heet. Maar de groei brengt ook scheuren. Beschuldigingen van privacyschendingen, van het verspreiden van desinformatie, van het ondermijnen van democratische processen. De jongen die de wereld wilde verbinden, moet zich verantwoorden voor de verdeeldheid die die verbinding mede heeft veroorzaakt.
Op 4 februari 2004 was daar niets van te zien. Alleen een paar studenten in een slaapzaal, starend naar een scherm dat langzaam tot leven kwam. Geen fanfare, geen persconferentie. Alleen een klik, en de stille zekerheid dat iets was begonnen wat niet meer te stoppen viel. Het beslissende kwartier duurde misschien een kwartier. De gevolgen duren voort.
Lees het verhaal terug
Bewaar de tekst van deze aflevering om rustig na te lezen.
Download transcript (TXT) Deze leesversie is gebaseerd op het afleveringsscript. De tekst is niet woordelijk gecontroleerd tegen de uiteindelijke audio. Regieaanwijzingen en productienotities zijn weggelaten.